Xanne Bekaert

Vakgebied

Internationale en regionale bescherming van mensenrechten, rechten van inheemse volkeren, internationaal klimaatrecht. 

Biografie

Xanne Bekaert is mandaatassistent Internationaal Recht en doctoraatsonderzoeker aan de Faculteit Recht en Criminologie van de Vrije Universiteit Brussel (VUB), onder begeleiding van prof. dr. Stefaan Smis. Haar academische interesses situeren zich op het snijvlak van internationaal recht, mensenrechten en duurzame ontwikkeling, met bijzondere aandacht voor de rechten van inheemse volkeren en de juridische en maatschappelijke uitdagingen van klimaatbeleid.

Tijdens haar rechtenopleiding verdiepte Xanne zich in internationaal en Europees recht. Haar masterproef, onder begeleiding van prof. dr. Stefaan Smis (VUB) en dr. Wamwara (Moi University, Kenia), onderzocht de implementatie van de rechten van inheemse volkeren binnen het internationaal recht, met bijzondere aandacht voor de Endorois- en Ogiek-zaken in Kenia. In het kader van dit onderzoek was zij verbonden aan de Litigation and Implementation Unit van het Centre for Human Rights in Pretoria, Zuid-Afrika, waar zij ervaring opdeed met de rechtspraak en de implementatie van beslissingen van Afrikaanse mensenrechtenorganen. Vervolgens verrichtte zij veldonderzoek in Kenia, waarbij zij samenwerkte met lokale en internationale niet-gouvernementele organisaties, vertegenwoordigers en ouderen van inheemse gemeenschappen en NHRI's.

Naast haar doctoraatsonderzoek volgt Xanne de Advanced Master of Cultural Anthropology and Development Studies (CADES) aan de KU Leuven (2025–2027). Deze aanvullende opleiding sluit aan bij haar interesse in interdisciplinaire en participatieve onderzoeksbenaderingen en de wisselwerking tussen juridische kaders en maatschappelijke realiteiten. Haar academische traject wordt gekenmerkt door de overtuiging dat complexe mondiale uitdagingen, waaronder klimaatverandering, ongelijkheid en sociale rechtvaardigheid, niet uitsluitend vanuit een juridisch perspectief kunnen worden benaderd. 

Onderwijs

In het kader van haar aanstelling als mandaatassistent is Xanne Bekaert betrokken bij het onderwijs van de volgende opleidingsonderdelen aan de Faculteit Recht en Criminologie: 

• Rechtsmethodologie 1 (AJ2023-24 tot AJ2025-26)
• Rechtsmethodologie 2 (AJ2023-24 en AJ2026-27)

Onderzoek

Het doctoraatsonderzoek van Xanne Bekaert situeert zich op het snijvlak van internationaal mensenrechtenrecht, klimaatrecht en de rechten van inheemse volkeren. Haar onderzoek richt zich op de toenemende ontwikkeling van koolstofmarkten als instrument voor klimaatmitigatie en de gevolgen daarvan voor de rechten en leefomstandigheden van inheemse gemeenschappen, met bijzondere aandacht voor Oost-Afrika. Hoewel koolstofmarkten een belangrijke rol kunnen spelen in de internationale aanpak van klimaatverandering, roept hun verdere uitbreiding fundamentele vragen op over mensenrechtenbescherming, landrechten, participatie en de verdeling van voordelen en lasten. Inheemse volkeren worden in deze context geconfronteerd met specifieke uitdagingen, onder meer wanneer koolstofprojecten worden ontwikkeld op gronden waarmee zij historische, culturele en economische banden onderhouden.

Centraal in haar doctoraatsonderzoek staat de vraag hoe mensenrechtenzorgvuldigheid (human rights due diligence) kan worden geïntegreerd in de juridische en beleidsmatige kaders die koolstofmarkten reguleren. Daarbij onderzoekt Xanne in welke mate bestaande internationale, regionale en nationale rechtsinstrumenten voldoende bescherming bieden aan inheemse volkeren en hoe deze bescherming in de praktijk wordt gewaarborgd. Bijzondere aandacht gaat uit naar de toepassing van het beginsel van vrije, voorafgaande en geïnformeerde toestemming (Free, Prior and Informed Consent, FPIC), evenals naar de daadwerkelijke betrokkenheid van inheemse gemeenschappen bij de ontwikkeling en uitvoering van koolstofprojecten.

Methodologisch combineert haar onderzoek een vergelijkende juridische analyse met empirisch veldonderzoek in Oost-Afrika. Daarbij maakt zij gebruik van participatieve onderzoeksbenaderingen die ruimte bieden aan de ervaringen, perspectieven en kennis van inheemse gemeenschappen. Deze interdisciplinaire aanpak stelt haar in staat om niet alleen de juridische bescherming van mensenrechten te onderzoeken, maar ook de wisselwerking tussen formele rechtskaders en hun concrete toepassing op het terrein. Met haar onderzoek beoogt Xanne bij te dragen aan de ontwikkeling van juridisch onderbouwde en maatschappelijk rechtvaardige beleidsaanbevelingen voor de regulering van koolstofmarkten. Het uiteindelijke doel is inzicht te bieden in hoe klimaatmaatregelen kunnen bijdragen aan effectieve klimaatmitigatie, zonder daarbij afbreuk te doen aan de rechten, belangen en participatie van inheemse volkeren.

Publicaties

• Robles Ustariz, M., Bekaert, X., Lizarazo-Rodriguez, L., Agramont Akiyama, A., Smis, S., & Kofi Abu, D. (2026). The Shadows of “Green”: Who Decides, Who Benefits and Who Bears the Costs? Defend Bio.
• Bekaert, X., & Wamwara, J. J. (2025). Territorial Rights of the Ogiek People. In K. W. Gray (Ed.), Global Encyclopedia of Territorial Rights (pp. 1–10). Springer Nature Switzerland. DOI: 10.1007/978-3-319-68846-6_754-1.
• Lizarazo-Rodriguez, L., Bekaert, X., Teixeira de Freitas, J. D., Kanesa, N., Ituarte-Lima, C., Smis, S., Merket, H., & Dózsa, K. (2025). Courts and Dispute Resolution Mechanisms in Transnational Ecological Conflicts: Reflections from the Arusha Workshop. Curiae Virides.