Naar jaarlijkse traditie opende de Master-na-Masteropleiding in het Internationaal en Europees Recht (IERE) het academiejaar met een inaugurale lezing. Op 7 oktober 2026 verwelkomde de opleiding Jean-Marie Henckaerts, juridisch adviseur bij het International Committee of the Red Cross (ICRC) en alumnus van de VUB, die voor deze gelegenheid terugkeerde naar zijn alma mater.
Onder de titel “Terug naar de bronnen van het internationaal recht: gewoonterecht en verdragen in het humanitair recht” nam Henckaerts de aanwezigen mee in de wisselwerking tussen twee fundamentele bronnen van het internationaal recht: gewoonterecht en verdragenrecht. Vanuit zijn jarenlange ervaring bij het ICRC illustreerde hij hoe beide rechtsbronnen bijdragen aan de bescherming van slachtoffers van gewapende conflicten. Aan de hand van zijn betrokkenheid bij de ICRC-studie over internationaal humanitair gewoonterecht lichtte Henckaerts toe hoe gewoonterechtelijke regels worden geïdentificeerd op basis van statenpraktijk en opinio juris. Daarbij benadrukte hij het bijzondere belang van deze regels voor niet-internationale gewapende conflicten en situaties waarin verdragsrechtelijke bepalingen geen of slechts beperkte bescherming bieden. Vervolgens besprak hij de actualisering van de ICRC-commentaren op de Verdragen van Genève en het belang van verdragsinterpretatie in het licht van maatschappelijke en technologische ontwikkelingen. Ook actuele uitdagingen, waaronder artificiële intelligentie en autonome wapensystemen, kwamen aan bod.
Een centrale boodschap van de lezing was de blijvende relevantie van de fundamentele beginselen en methoden van het internationaal recht. Henckaerts benadrukte dat deze juridische basis onmisbaar blijft, ongeacht het rechtsdomein waarin toekomstige juristen werkzaam zullen zijn. Daarnaast deelde hij persoonlijke reflecties over zijn professionele loopbaan en moedigde hij de studenten aan om internationale ervaring op te doen, talen te leren en open te staan voor uiteenlopende carrièremogelijkheden. Na afloop van de lezing werd de start van het academiejaar 2026–2027 feestelijk gevierd met een receptie. Studenten, docenten en andere aanwezigen kregen daarbij de gelegenheid om verder van gedachten te wisselen en het nieuwe academiejaar gezamenlijk in te zetten.
De opleiding IERE en de vakgroep Publiek Recht bedanken Jean-Marie Henckaerts van harte voor zijn boeiende en inspirerende lezing, evenals alle aanwezigen die bijdroegen aan deze geslaagde opening van het academiejaar. Wij wensen alle IERE-studenten een leerrijk en succesvol academiejaar toe!
